Avrupa Birliği, Orta Doğu’da tırmanan gerilim ve enerji fiyatlarındaki sert yükselişin ekonomik etkilerini sınırlamak amacıyla devlet yardımı kurallarında geçici gevşemeye gitti. European Commission Başkan Yardımcısı Teresa Ribera, enerji fiyatlarındaki ani artışın “acil müdahale” gerektirdiğini belirterek yeni düzenlemeyi duyurdu.
Enerji yoğun sektörlere geniş destek
Yıl sonuna kadar geçerli olacak yeni çerçeve kapsamında, çelik ve kimya gibi enerji yoğun sektörlere daha yüksek sübvansiyon sağlanabilecek. Üye ülkeler, artan yakıt ve gübre maliyetlerinin yüzde 70’ine kadarını karşılayabilecek ve 50 bin euroya kadar olan desteklerde bürokratik süreçler sadeleştirilecek.
Amaç: Şirketleri ayakta tutmak
AB Komisyonu, alınan kararın özellikle krizden en fazla etkilenen şirketlerin büyüme kapasitesinin kalıcı zarar görmesini engellemeyi hedeflediğini vurguladı. Normal koşullarda sıkı şekilde denetlenen devlet yardımları, rekabet dengesini korumak adına sınırlandırılırken, kriz dönemlerinde esnetilebiliyor.
Krizin tetikleyicisi: Hürmüz Boğazı
Enerji fiyatlarındaki yükselişin temelinde İran kaynaklı jeopolitik gerilimler yer alıyor. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı’nı fiilen bloke etmesi, küresel enerji ticaretinde ciddi aksamalara yol açtı. Bu gelişme, petrol ve gaz fiyatlarında hızlı bir yükselişi tetikledi.
Von der Leyen’den uyarı: Fatura 27 milyar euro arttı
Ursula von der Leyen, Avrupa Parlamentosu’nda yaptığı açıklamada, sadece 60 gün içinde AB’nin fosil yakıt ithalat faturasının 27 milyar eurodan fazla arttığını vurguladı. Von der Leyen, bu artışın ek enerji arzı olmadan gerçekleştiğine dikkat çekerek yapısal dönüşüm çağrısı yaptı. AB yönetimi, krizden çıkarılacak en önemli dersin enerji bağımlılığını azaltmak olduğunu belirtiyor. Yenilenebilir enerji ve nükleer kaynakların artırılması, uzun vadeli stratejinin merkezinde yer alıyor. İsveç gibi enerji karışımında yenilenebilir ve nükleer payı yüksek ülkelerde fiyat şoklarının daha sınırlı hissedildiği ifade ediliyor. Von der Leyen, 2022’deki enerji krizinde uygulanan desteklerin büyük bölümünün hedef odaklı olmadığını ve 350 milyar eurodan fazla kaynağın verimsiz kullanıldığını hatırlatarak, bu kez daha seçici politikalar izlenmesi gerektiğini söyledi. Yeni yaklaşımın, yalnızca en kırılgan kesimlere ve sektörlere odaklanması hedefleniyor.
